Thực hiện Quyết định số 4660/QĐ-BKHCN ngày 31/12/2025 của Bộ trưởng Bộ
Khoa học và Công nghệ về việc thành lập Hội đồng và Tổ chuyên gia đánh giá,
nghiệm thu kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ quỹ gen cấp quốc
gia, ngày 21 tháng 01 năm 2026, tại Bộ Khoa học và Công nghệ, Hội đồng khoa học
và công nghệ cấp Quốc gia đã tổ chức họp nghiệm thu đề tài "Nghiên cứu
khai thác và phát triển nguồn gen cây Gụ lau (Sindora
tonkinensis A. Chev. ex K. & S. S. Larsen) tại một số tỉnh duyên hải miền Trung. Mã số: NVQG-2023/ĐT.07, do TS.
Vũ Đức Bình làm chủ nhiệm và Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam là tổ chức chủ
trì.
1. Mục tiêu của đề tài
Đề tài được triển khai nhằm:
· Xác định được đặc điểm lâm học, sinh học, giá trị sử dụng và đa dạng di truyền
cây Gụ lau.
· Tuyển chọn, công nhận được 60 cây trội cây Gụ lau và sản xuất 15.000 cây giống được nhân từ nguồn vật liệu cây trội được công nhận
đủ tiêu chuẩn trồng rừng;
· Xây dựng được 02 ha vườn sưu tập kết hợp khảo nghiệm giống và 10 ha mô hình rừng trồng theo hướng cung cấp gỗ lớn tại 02 tỉnh vùng duyên
hải miền Trung;
· Xây dựng được 01 hướng dẫn kỹ thuật nhân giống và 01 hướng dẫn kỹ thuật trồng
rừng thâm canh gỗ lớn cây Gụ lau.
2. Nội dung và kết quả nghiên cứu chính
Qua quá trình triển khai thực hiện, nhóm nghiên cứu đã hoàn thành đầy
đủ các nội dung theo thuyết minh, đạt được nhiều kết quả khoa học và thực tiễn
quan trọng:
· Gụ lau là loài bản địa gỗ lớn, ưa sáng, có phân
bố tự nhiên ở rừng tự nhiên lá rộng thường xanh núi đất, độ cao đến 700 m và độ
dốc dưới 400. Gụ lau thích hợp với nhiều loại đất khác nhau với tầng
đất dày trên 50 cm. Gụ lau không tham gia vào công thức tổ thành tầng cây cao
và tầng cây tái sinh. Số lượng cây Gụ lau tái sinh triển vọng rất thấp. Gụ lau
có quan hệ với các loài cây mọc kèm như Dẻ gai, Ngát vàng, Trâm trắng, Bời lời
vàng, Huỷnh, Kiền kiền, Dầu rái, Máu chó, Nang, Ngát vàng, Ươi, Vạng trứng,
Chân chim. Phương thức trồng phù hợp là trồng thuần loài và hỗn loài với Huỷnh,
Lim xanh, Dó bầu, Re hương;
· Đánh giá đa dạng di truyền của 6 quần thể Gụ lau
tại các tỉnh duyên hải miền Trung cho thấy mức độ đa dạng thấp với các trị số
trung bình Na = 1,552; Ne = 1,278; I = 0,264; h = 0,171 và PPB = 55,28%. Đáng
chú ý, sự khác biệt di truyền giữa các quần thể ở mức cao chiếm 35% tổng biến dị
phân tử. Giữa 6 quần thể gần như không xảy ra hiện tượng trao đổi gen. Cấu trúc
quần thể được chia thành 2 nhóm, nhóm I (Quảng Trị, Quảng Nam và Đà Nẵng) và
nhóm II (Hà Tĩnh, Quảng Bình và Thừa Thiên Huế). Đây là căn cứ khoa học quan trọng
để đề xuất các chiến lược bảo tồn và tuyển chọn nguồn gen ưu trội phục vụ trồng
rừng cung cấp gỗ lớn;
· Đề tài đã tuyển chọn vàc công nhận được 78 cây
trội Gụ lau từ 5 xuất xứ và sản xuất 15.000 cây giống Gụ lau được nhân từ nguồn vật liệu cây trội đủ tiêu chuẩn
trồng rừng;
· Xây dựng được 2 ha vườn sưu tập kết hợp khảo
nghiệm giống Gụ lau tại Quảng Trị, Đà Nẵng, tỷ lệ sống sau 12 tháng trồng đạt
trên 90% và 10 ha mô hình trồng thâm canh gỗ lớn cây Gụ lau với tỷ lệ sống đạt cao
(88,3 - 93,3%); cây sinh trưởng tốt nhất với phương thức trồng thuần loài, sử dụng
cây giống được nhân giống từ hạt 12 tháng tuổi, bón lót 0,2 kg NPK (16:16:8) +
2,0 kg phân hữu cơ vi sinh/hố;
· Đã xây dựng được hướng dẫn kỹ thuật nhân giống
và trồng rừng thâm canh gỗ lớn cây Gụ lau để chuyển giao vào sản xuất;
· Tổ chức thành công 02 lớp tập huấn, chuyển giao
kỹ thuật chọn cây trội, nhân giống và trồng rừng thâm canh gỗ lớn cây Gụ lau
cho 60 học viên là các cán bộ kỹ thuật và người dân địa phương tại hai tỉnh Quảng
Trị và Đà Nẵng;
· Công bố được 8 bài báo khoa học và hỗ trợ đào tạo
02 Thạc sỹ và 01 nghiên cứu sinh. Ngoài ra, đề tài đã được Bộ Nông nghiệp và
Môi trường công nhận 01 tiến bộ kỹ thuật về "Kỹ thuật nhân giống bằng hạt
cây Gụ lau".
3. Kết luận và đánh giá của Hội đồng
Hội đồng Khoa học và Công nghệ
cấp Quốc gia đánh giá đề tài đã hoàn thành đầy đủ các mục tiêu, nội dung, sản
phẩm theo hợp đồng, có đóng góp quan trọng cho công tác bảo tồn và phát triển
nguồn gen cây Gụ lau - một loài cây bản địa gỗ lớn có giá trị kinh tế và
sinh thái tại một số tỉnh duyên hải miền Trung.
Với những kết quả đạt
được, Hội đồng nhất trí đánh giá đề tài ở mức “Đạt” và khuyến nghị tiếp tục
phát triển, mở rộng mô hình trồng Gụ lau tại các vùng có điều kiện sinh thái
phù hợp nhằm khai thác bền vững nguồn gen quý này. Hội đồng thống nhất đề nghị
đề tài tiếp tục thực hiện giai đoạn 2 để chọn và công nhận được các gia đình/
xuất xứ có triển vọng để phát triển vào sản xuất, góp phần phát triển nguồn gen
bản địa quý hiếm.
Dưới
đây là một số hình ảnh trong cuộc họp.
Ông Nguyễn Hữu Thịnh - Chuyên viên Vụ Khoa học Kỹ
thuật và Công nghệ công bố quyết định thành lập Hội đồng và giới thiệu các đại
biểu tham dự phiên họp
TS. Vũ Đức Bình báo cáo tóm tắt kết quả thực hiện
nhiệm vụ
PGS.TS Phạm Minh Toại
phản biện 1 nhận xét
PGS. TS Nguyễn Huy
Sơn - Phản biện 2 nhận xét
Toàn cảnh hội đồng và
đại biểu tham dự phiên họp